Fundacja Efektywne Budownictwo aktywnie uczestniczy w konsultacjach publicznych dotyczących nowej odsłony programu „Czyste Powietrze”. W ramach tego procesu Fundacja przekazała swoje propozycje zmian, których celem jest zwiększenie skuteczności programu, poprawa jakości obsługi gospodarstw domowych oraz lepsze dopasowanie mechanizmów wsparcia do realnych wyzwań związanych z termomodernizacją budynków w Polsce.
Stanowisko Fundacji zostało przygotowane na podstawie praktycznych obserwacji rynku, doświadczeń związanych z funkcjonowaniem programu oraz wniosków płynących z raportu „Społeczna Ankieta Mieszkańca 2026: Co blokuje termomodernizację w Polsce?”. Przekazane propozycje koncentrują się na tych obszarach, które mają kluczowe znaczenie z punktu widzenia gospodarstw domowych, jakości inwestycji oraz tempa modernizacji energetycznej budynków.
Jednym z najważniejszych postulatów Fundacji jest zwiększenie przepustowości programu oraz realne wzmocnienie systemu operatorów. W ocenie Fundacji obecna skala, zasoby kadrowe i możliwości organizacyjne tego systemu są niewystarczające wobec liczby gospodarstw domowych, które potrzebują wsparcia w przejściu przez cały proces inwestycyjny. Dlatego Fundacja postuluje zwiększenie liczby operatorów, wzmocnienie ich potencjału organizacyjnego i doradczego, a także większą standaryzację obsługi beneficjentów.
Kolejną propozycją jest powiązanie planowanej listy wykonawców z systemem operatorów. Fundacja wskazuje, że część zweryfikowanych firm — po spełnieniu dodatkowych kryteriów jakościowych, organizacyjnych i odpowiedzialności — mogłaby pełnić rolę operatora lub współoperatora. Taki model mógłby odciążyć gminy, zwiększyć skalę obsługi wniosków i jednocześnie poprawić dostępność wsparcia dla beneficjentów, przy zachowaniu odpowiednich standardów i nadzoru.
Fundacja zwraca także uwagę na konieczność wyraźnego wzmocnienia roli ocieplenia budynku jako jednego z podstawowych filarów programu. Skuteczna termomodernizacja nie może opierać się wyłącznie na wymianie źródła ciepła. Kluczowe jest ograniczanie strat energii poprzez poprawę izolacyjności przegród, a także traktowanie działań związanych z ociepleniem budynku jako podstawy dla dalszych etapów modernizacji.
W tym kontekście Fundacja sprzeciwia się rozwiązaniom, które dopuszczają wymianę źródła ciepła przy jedynie częściowym, ograniczonym zakresie termomodernizacji. W ocenie Fundacji program nie powinien promować wariantu, w którym nowoczesne źródło ciepła trafia do budynku nadal energochłonnego. Takie podejście może prowadzić do wysokich kosztów eksploatacji, rozczarowania beneficjentów i osłabienia zaufania do całego programu.
Wśród zgłoszonych propozycji znalazł się również postulat rozpoczęcia prac nad mechanizmem etapowania termomodernizacji. Fundacja podkreśla, że dla wielu rodzin realizacja pełnego zakresu inwestycji w jednym momencie jest zbyt dużym obciążeniem finansowym i organizacyjnym. Potrzebne są więc rozwiązania, które pozwolą rozłożyć modernizację w czasie, ale jednocześnie zachowają logiczną i technicznie prawidłową kolejność działań — prowadząc do pełnego efektu modernizacyjnego, a nie do pomijania kluczowych elementów ograniczających straty ciepła.
Fundacja zwróciła także uwagę na potrzebę rozpoczęcia dyskusji o możliwości pozostawienia dotychczasowego urządzenia grzewczego jako źródła awaryjnego w wyjątkowych, ściśle określonych i kontrolowanych przypadkach. Jednocześnie Fundacja jednoznacznie podkreśla, że popiera cele środowiskowe programu „Czyste Powietrze”, rozumie wagę walki ze smogiem i nie kwestionuje potrzeby wymiany wysokoemisyjnych źródeł ciepła na nowoczesne, niskoemisyjne rozwiązania. Propozycja ta ma dotyczyć wyłącznie sytuacji szczególnych, związanych z bezpieczeństwem użytkowników i odpornością budynków na sytuacje awaryjne.
Udział Fundacji Efektywne Budownictwo w konsultacjach publicznych jest elementem szerszego zaangażowania w budowanie skutecznego, bezpiecznego i przewidywalnego systemu wsparcia termomodernizacji w Polsce. Fundacja konsekwentnie stoi na stanowisku, że program „Czyste Powietrze” powinien łączyć cele środowiskowe z realną ochroną interesów gospodarstw domowych, wysoką jakością inwestycji oraz zaufaniem społecznym.
Fundacja Efektywne Budownictwo deklaruje gotowość do dalszego udziału w pracach nad nową odsłoną programu i współpracy przy wypracowywaniu rozwiązań, które będą sprzyjały skutecznej modernizacji polskich domów.
